De gemeente Beuningen heeft een tender uitgeschreven voor ontwikkeling en realisatie van ca. 150 woningen op de locatie Hoge Woerd in Ewijk. Binnen het multidisciplinaire team van Van Wijnen Arnhem maakten wij het landschappelijk en stedenbouwkundig schetsontwerp.
Het onderliggende masterplan van de gemeente Beuningen gaat uit van boerenerven en hoven aan een boerenlint dat door het landschap slingert. Geïnspireerd door de rijke historie van de plek voegen wij daar variatie en een eigen karakter aan toe, passend bij de streek.
Langs het lint staan boerenerven, met op elk erf een boerderijwoning, schuren en stallen. Elke boerderij heeft zijn eigen karakter. De een bouwt in hout, de ander in steen. Zo ontstaat diversiteit langs het lint. De woonschuren en -stallen op het achtererf zijn eenvoudig, maar vertonen wel verwantschap met de hoofdwoning.
Alle voordeuren grenzen aan het erf. Ze hebben een stoepje als intermediaire zone voor informele ontmoeting en contact. Elk erf heeft zijn eigen mandelig gebied, dat door de bewoners gezamenlijk ingericht en onderhouden wordt. Dit versterkt het eigen karakter van het erf en draagt bij aan de sociale samenhang.
Naast de boerenerven zijn ook andere bebouwingstypologieën herkenbaar; losse lintbebouwing (burgerwoningen) en zogenaamde specials als het Hof, de Grote Schuren en de Droogschuur. Elk type heeft een eigen relatie met de plek en de historie, herkenbaar voor Hoge Woerd.
De specials zijn belangrijke ankerpunten langs het lint. Het Hof herinnert aan de rijke versterkte hoeves in de regio. De omzoming met een landschappelijke ha-ha vormt niet alleen een subtiele overgang naar het landschap, maar markeert bovendien een belangrijke archeologische vindplaats.
Enkele grotere schuurvolumes geven variatie in schaal en woningtypologie. De Grote Schuren liggen als twee kloeke volumes op het achtererf van een boerderij aan het lint. De grote kappen overspannen elk drie woningen. De voordeuren liggen aan het autovrije erf. Een ideale plek om te spelen, klussen, ontmoeten én voor het buurtfeest. Auto’s parkeren afzijdig, in twee houten parkeerschuren, die ook gebruikt kunnen worden voor collectieve voorzieningen als een barbecue, bakfiets, gereedschap of tuinmeubilair.
De woonclusters zijn omzoomd met hagen of een houtwal van inheemse soorten, waardoor de bebouwing opgaat in het landschap. Bovendien biedt de groene zoom een perfecte habitat voor kleine zoogdieren, vogels en insecten. Tussen de bebouwingsclusters liggen ruime groene kamers met vista’s die uitzicht bieden op het agrarisch landschap. De groene langgerekte wiggen volgen de richting van de watergangen. Elzensingels, knotwilgen, fruitgaardjes en gemengde hagen doen het goed op de komgronden en versterken de beleving van de plek. Er is ruimte om te spelen in de wadi’s, te struinen door gemaaide paden in het bloemrijke gras en om de hond uit te laten. In de verte broedt een ooievaar op een paal. Daar waar de velden dichter bij elkaar liggen, zorgt een boomgaardje voor een groene onderbreking van de bebouwing. In het najaar is het oogstfeest in Hoge Woerd.
Het watersysteem in Hoge Woerd zorgt voor droge voeten bij hevige regen en voor genoeg water in tijden van droogte. Het watersysteem is zichtbaar in de wijk wat zorgt voor bewustwording. Een samenhangend systeem van hwa’s, afkoppelingstegels, greppels en molgoten verzamelt het water bovengronds en vervolgens via ondergrondse buizen naar drie grote wadi’s. Het water wordt eerst in de wadi’s gebufferd en vervolgens afgevoerd naar de verbrede watergangen in de omgeving. De greppels en wadi’s zijn onderdeel van de groenvoorziening en dragen bij aan de biodiversiteit en avontuurlijke speelmogelijkheden in de wijk.
We richten we de gebouwde en groene ruimte zo in, dat deze maximaal bijdraagt aan het vergroten van biodiversiteit voor flora en fauna. Vanzelfsprekend integreren we nestkasten voor gierzwaluwen, huismussen en vleermuizen in de gevel. Zowel in de houten als in de metselwerk gevels maken we fraaie oplossingen, die onderdeel uitmaken van de ornamentiek van de gevel. Aanvullend maken we extra nestgelegenheid voor halfholenbroeders zoals roodborst, winterkoning en grauwe vliegenvanger. De witte dakranden van het Hof en de half-open parkeerschuren zijn zeer geschikt voor de huis- en boerenzwaluw. Met nesthulpen of met wat modder uit de poelen vinden ze hier een perfecte plek.
We richten het landschap zo in, dat de hele habitat voldoet aan de eisen van de soorten. Voor de beplanting kiezen we voor inheemse en gebiedseigen beplanting, die past bij de kleiige komgronden en natte omstandigheden. De soorten en wijze van aanplanten zorgen voor voedsel, veiligheid, verbinding en verspreiding.
PROJECTDATA
opdrachtgever Van Wijnen Arnhem (tender Gemeente Beuningen)
ontwerp tender landschappelijk en stedenbouwkundig schetsontwerp
programma ca. 150 woningen
i.s.m. FARO architecten, KOW architectuur, Traject, Vyb, NTP, Soontiëns Ecology